Jak trenują na świecie, porównanie treningu juniorów w biegach narciarskich
W Polsce obecnie mamy kolejną rewolucję/ewolucję szkoleniową w biegach narciarskich. Nowy główny trener, nowe założenia, nowe plany treningowe. Mniej więcej co kilka lat jesteśmy świadkami takich zmian i niestety nadal nie możemy wychować zawodników biegających regularnie w czołówce w kategoriach juniorskich i młodzieżowych, nie wspominając o seniorach. Nie zamierzam krytykować systemu ( chociaż nadal go nie mamy) pozwolę sobie przedstawić jak wyglądają obciążenia treningowe na świecie i porównać je z naszymi ( wg dostępnych źródeł). Myślę, że będzie to ciekawe zarówno dla zawodników jak i trenerów.
Według ogólnie dostępnych danych w sieci ( PZN, SMS-y) w Polsce zawodniczki i zawodnicy w wieku juniorskim mają następujące obciążenia treningowe:
- 17–18 lat: ~450–520 h/rok
- 19–20 lat: ~570–650 h/rok
Średnia światowa dla TOP-owych juniorów wynosi 650-660 godzin treningu w skali roku.
Jak trenują na świecie?
Struktura treningu (bardzo ważne)
Niezależnie od kraju, schemat jest podobny:
Intensywność (tzw. model spolaryzowany)
* ~85–92% treningu = niska intensywność (LIT)
* ~3–6% = średnia (MIT)
* ~4–6% = wysoka (HIT)
Czyli: bardzo dużo spokojnego „kręcenia objętości”
Rodzaje treningu
- wytrzymałość (dominująca – ~85–90%)
- siła (core + siła specyficzna)
- szybkość / sprint
- technika (bardzo ważna w tym wieku)
Czas:
- maj–sierpień: największa objętość
- jesień: więcej intensywności
- zima: starty + mniej objętości
Jak to wygląda w poszczególnych krajach?
Norwegia (TOP system)
junior: 600–700+ h
bardzo duży nacisk na:
- objętość tlenową
- trening ogólny (rower, bieganie)
- długofalowy rozwój
system „cierpliwy” – brak presji wynikowej do ~20 roku życia
Szwecja
podobnie jak Norwegia:
550–650 h
duży nacisk na:
- technikę
- indywidualizację treningu
Finlandia
500–650 h
trochę więcej:
- siły
- treningu specyficznego na nartach
Kanada
często niższa objętość:
450–550 h
większy udział:
- sportów uzupełniających
- treningu ogólnego
Polska
systemowo: 450–650 h (wg SMS)
częste problemy:
- mniejsza ciągłość systemu
- mniej indywidualizacji
|
Element |
Norwegia |
Polska |
USA |
|
Objętość |
najwyższa |
średnia |
niższa |
|
Intensywność |
bardzo kontrolowana |
często zbyt wysoka |
umiarkowana |
|
System |
spójny |
mniej stabilny |
klubowy |
|
Rozwój |
długoterminowy |
często wynikowy |
zbalansowany |
Najlepsi juniorzy NIE trenują „więcej intensywnie”, tylko:
- więcej godzin spokojnie
- systematycznie przez lata
Różnica między krajami to głównie:
- jakość planowania
- cierpliwość systemu
- objętość tlenowa
Co to oznacza w praktyce ( zawodnicy 17–19 lat)
Typowy tydzień:
- 10–14 h treningu
- 1–2 treningi intensywne
- reszta spokojna
- 1–2 treningi siłowe
Objętość roczna – realne porównanie junior 17-19 lat TOP junior
|
Norwegia |
550–650 h |
650–700+ h |
|
Szwecja |
550–650 h |
650–700 h |
|
Finlandia |
500–650 h |
600–700 h |
|
USA |
450–550 h |
550–600 h |
|
Polska |
450–600 h |
600–650 h |
Największe różnice systemowe
Norwegia – „model referencyjny”
Dlaczego są najlepsi?
- bardzo duża objętość od młodego wieku
- spokojne tempo rozwoju (bez presji wyników)
- ogromny udział treningu tlenowego
Charakterystyka:
- ~90% treningu to wytrzymałość
- bardzo mało intensywności
- dużo treningu niespecyficznego (bieganie, rower)
system + cierpliwość + objętość
Szwecja – „bardziej techniczna Norwegia”
podobna objętość
większy nacisk na:
- technikę
- indywidualne podejście
mniej „hurtowego treningu”, więcej jakości ruchu
Finlandia – „więcej siły”
podobna objętość
większy nacisk na:
- siłę (core + specyficzna)
- trening na nartach
- bardziej „fizyczny” model
Kanada – „bardziej ogólny rozwój”
niższa objętość
więcej:
- multisportu
- zabawy sportem
- mniej specjalizacji → późniejsze wejście na top
Polska – „system mieszany”
objętość OK (często zbliżona do świata)
problemy:
- zbyt dużo intensywności
- mniej stabilny system
- słabsza indywidualizacja
często zawodnicy „robią dużo”, ale, nie zawsze w optymalnej strukturze
Intensywność – kluczowa różnica
Norwegia / Szwecja
- 85–90% bardzo spokojnie
- 2 mocne treningi tygodniowo
Polska (częsty problem)
- za dużo „średniej intensywności”
- za mało czystej bazy tlenowej
EFEKT:
szybki progres → ale stagnacja później !!!
Norwegia (17–19 lat)
- 10–14 h tygodniowo
- 1–2 intensywne treningi
- reszta spokojna
- dużo objętości ciągłej
bardzo „nudny” trening — ale skuteczny
Polska
podobna liczba godzin
często:
- więcej interwałów
- mniej czystego LIT
trening „cięższy”, ale niekoniecznie lepszy
Intensywność (NAJWAŻNIEJSZE)
Norwegia: bardzo niska przez większość czasu.
Polska: często „za szybko.
System szkolenia
- Norwegia: spójny (klub → junior → senior)
- Polska: mniej ciągłości
- Norwegia: rozwój długofalowy
- Polska: często wynik juniorski
Dlaczego Norwegowie wygrywają?
1. robią więcej godzin spokojnych
2. nie „spalają” juniorów intensywnością
3. mają ciągłość przez 10+ lat
nie chodzi o „więcej treningu”, tylko o lepszy rozkład treningu.
Najważniejszy wniosek dla 17–19 lat, jeśli chcesz iść w stronę światowego poziomu:
- cel: 600–700 h/rok
- 80–90% bardzo spokojnie
- max 2 mocne jednostki tygodniowo.
Tyle udało się zebrac w ogólnie dostepnych źródłach w sieci. Jeżeli chodzi o szczegóły dotyczące Polski to tutaj posiłkowałem się AI. Wygląda na to , że sztuczna inteligencja "zauważa" szczególnie jedną rzecz, mianowicie parcie na wynik w wieku juniorskim i następującą poźniej stagnację rozwoju zawodnika. Prawda, że ciekawe?
Należy dodać, że parcie na wynik w wieku juniorskim nie wynika z niewiedzy trenerów tylko z naszego systemu współzawodnictwa sportowego, który premiuje finansowo kluby zdobywające najwięcej punktów z Ogólnopolskiej Olimpiady Młodzieży i Mistrzostw Polski Juniorów. Czyli do systemu norweskiego przy takich regulacjach wewnetrznych nie dojdziemy nigdy.
p.s w najbliższym czasie opublikujemy przykłądowy "norweski" tygodniowy plan treningowy.
