DOPING:Casus Horyny cz.III

Glukokortykosteroidy znalazły się na liście dopingowej jakiś czas temu, jako klasa środków zakazanych w niektórych dyscyplinach sportu. Ale zakaz ten nie mógł być egzekwowany, gdyż brakowało odpowiednio czułych metod ich wykrywania. Dopiero od niedawna, z chwilą wprowadzenia nowej metody chromatografii cieczowej można z dużą precyzją określać zarówno jakościowo, jak i ilościowo ich obecność w próbkach moczu. Ich duża wartość terapeutyczna musi być, w warunkach sportu, odgraniczona od potencjalnego działania dopingującego. Glukokortykosteroidy należą do hormonów steroidowych, pochodnych wydzielanego przez korę nadnerczy kortyzolu (hydrokortykosteronu). Nazwa glukokortykosteroidy pochodzi od najwcześniej poznanego działania kortyzolu na metabolizm węglowodanów. Do tych procesów należą: nasilenie katabolizmu białek i lipidów wraz z pobudzeniem glukoneogenezy zwłaszcza w wątrobie (powstawanie glukozy z aminokwasów i lipidów - glicerolu) z użyciem kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej, jako źródła energii, utrzymujące prawidłowe stężenie glukozy we krwi, zwłaszcza podczas wysiłków fizycznych. Kortyzol jest najważniejszym naturalnym glukokortykosteroidem niezbędnym do utrzymania prawidłowej czynności sercowo-naczyniowej, metabolicznej, immunologicznej, zapewnia równowagę homeostatyczną ustroju oraz zapobiega stanom stresowym. Od ponad 40 lat glukokortykosteroidy są szeroko stosowane w terapii wielu stanów chorobowych: stanach zapalnych, alergicznych (dychawicy oskrzelowej) i chorobach autoimmunologicznych. Oprócz naturalnych glukokortykosteroidów na rynku farmakologicznym znajdują się również ich syntetyczne pochodne. Leki te, stosowane są zarówno miejscowo, w postaci kropli do oczu, uszu, nosa oraz maści w różnych chorobach dermatologicznych, jak też ogólnie: w formie tabletek doustnych, zastrzyków domięśniowych, lub do chorobowo zmienionych stawów. . Do leków glukokortykosteroidowych należą m.in.: krótko działające (biologiczny okres półtrwania 6-12h): kortisone, hydrokortisone, o pośredniej długości działania (biologiczny okres półtrwania 12-36h): prednisone, prednisolone, triamcinolone, methyloprednisolone oraz długo działające (czas półtrwania 36-54 h): bethamethason i dexamethason (do 190 h). Dexamethason Użyty przez Justynę Kowalczyk dcxamethason dostępny jest w postaci tabletek 500 µg lub 1 mg oraz 1% kropli do oczu. Jest to syntetyczny glukokortykosteroid o bardzo silnym działaniu przeciwzapalnym (około 30-krotnie przewyższającym działanie hydrokortyzonu) oraz przeciwalergicznym i immunosupresyjnym. Bardzo silnie i długotrwale obniża wydzielanie ACTH, prowadząc przy długotrwałej terapii, do wtórnej niedoczynności kory nadnerczy. Dexamethason wchłania się szybko z przewodu pokarmowego, rozpoczynając działanie po około 1-3 godzinach, czas półtrwania wynosi 190 godzin. Użycie leku jest wskazane przy pierwotnej i wtórnej niewydolności kory nadnerczy, w przewlekłej kortykoterapii. Dexamethason nie jest lekiem przeciwbólowym, a co więcej jego stosowanie razem z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, np. kwasem salicylowym, obniża ich efekt przeciwbólowy, a zwiększa ryzyko występowania powikłań, np. owrzodzeń żołądka. W przypadku Horyny Prednisolon, za który został tak surowo ukarany również należy do grupy glukokortykosteroidów, niestety młody Czech nie miał tyle szczęścia co nasza biegaczka. Prednisolon Jest preparatem kortyzonowym, który przeciwdziała reakcjom uczuleniowym i łagodzi je, a ponadto przynosi ulgę w procesach zapalnych oraz stanach reumatycznych. Prednisolon ma około 4 razy silniejsze przeciwzapalne działanie aniżeli kortyzon. Działa również przeciwalergicznie, oraz supresyjnie (osłabiająco) na reakcje immunologiczne. Znajomość przepisów antydopingowych leży w interesie zawodnika Kodeks antydopingowy podkreśla dobitnie potrzebę znajomości przepisów antydopingowych przez zawodnika. Mówi dosłownie: "chociaż władze twojego związku (międzynarodowej federacji) oraz - lekarz oraz trener, odpowiadają za to, żebyś był w pełni poinformowany w sprawach dotyczących kontroli dopingowej, bezwzględną odpowiedzialność ponosisz osobiście ty. Odpowiadasz za to, co dostaje się do twojego organizmu i musisz znać przepisy antydopingowe, jakie znajdują zastosowanie w danym przypadku". Źródło: „Sport Wyczynowy" 2005, nr 7-8/487-488; str. 35-41/własne Autor: Mietek