Syestem treningowy juniorów - SZWAJCARIA

Kontynuujemy nasz cykl o systemach treningowych w biegach narciarskich dla juniorów. Dzisiaj przedstawiamy system szwajcarski.
Szwajcaria jest uznawana za jeden z najlepiej zorganizowanych krajów pod względem szkolenia młodzieży w biegach narciarskich. System opiera się na długofalowym rozwoju zawodnika, a nie na osiąganiu jak najlepszych wyników w młodym wieku.
Najważniejsze elementy szkolenia juniorów:
- Rozwój etapowy (FTEM) – federacja Swiss-Ski wykorzystuje model FTEM (Foundation, Talent, Elite, Mastery), który określa cele treningowe na każdym etapie rozwoju zawodnika. W wieku dziecięcym nacisk kładzie się na wszechstronność i naukę ruchu, a specjalizacja następuje stopniowo.
- Duża różnorodność treningu – młodzi biegacze oprócz jazdy na nartach uprawiają biegi przełajowe, kolarstwo, gimnastykę, rolki, trening siłowy z masą własnego ciała oraz ćwiczenia koordynacyjne. Celem jest rozwój ogólnej sprawności.
- Technika ponad objętość – trenerzy poświęcają dużo czasu na doskonalenie techniki klasycznej i łyżwowej. Zanim zwiększy się obciążenia treningowe, zawodnicy powinni dobrze opanować podstawy techniczne.
- System klubowy – większość dzieci rozpoczyna treningi w lokalnych klubach narciarskich. Najbardziej utalentowani przechodzą później do regionalnych centrów treningowych oraz szkół sportowych współpracujących z federacją Swiss-Ski.
- trening całoroczny – latem dominują nartorolki, biegi terenowe, marszobiegi w górach i trening siłowy, natomiast zimą większość jednostek odbywa się na śniegu.
Typowy tydzień juniora (15–18 lat)
Przykładowy mikrocykl może obejmować:
- 2–3 treningi techniczne na nartach lub nartorolkach,
- 2 treningi wytrzymałościowe (90–180 minut),
- 2 treningi siłowe i stabilizacyjne,
- 1 trening szybkości lub interwałów,
- 1 dzień regeneracji.
Łączna objętość wynosi zwykle około 10–16 godzin tygodniowo, zależnie od wieku, doświadczenia i okresu przygotowań.
Co wyróżnia Szwajcarię?
- indywidualne podejście do rozwoju zawodnika,
- ścisła współpraca klubów, szkół i federacji,
- regularne testy motoryczne oraz techniczne,
- duży nacisk na zapobieganie urazom i właściwą regenerację,
- rozwijanie samodzielności młodych sportowców oraz edukację trenerów.
W przypadku szwajcarii warto wspomnieć o trenerze Ivanie Hudacu, który pracował w Polsce do 2014 roku. Ivan Hudáč nadal pracuje w Szwajacarii od 2014 roku, jest członkiem sztabu szkoleniowego reprezentacji i odpowiada za szkolenie zawodników elity. W sezonach poprzedzających igrzyska w Mediolanie-Cortinie współpracował z trenerką KarolineMoenGuidon przy kadrze kobiet, podczas gdy kadrę mężczyzn prowadzili Erik Bråten i François Faivre.
Ivan Hudáč jest jednym z najbardziej doświadczonych trenerów w światowych biegach narciarskich. Pracował m.in. z:
- reprezentacją Słowacji,
- Petrą Majdič w Słowenii,
- reprezentacją Polski,
- od 2014 roku z reprezentacją Szwajcarii.
Warto dodać, że choć Hudac pracuje głównie z kadrą seniorską, ma również duży wpływ na filozofię treningową stosowaną w Swiss-Ski. Jest zwolennikiem:
- bardzo wysokiej jakości techniki,
- dużej objętości treningu tlenowego,
- indywidualizacji programu,
- stopniowego rozwoju zawodnika zamiast wczesnej specjalizacji.
Filozofia Ivana Hudáča
Hudáč wychodzi z założenia, że najpierw trzeba zbudować "silnik", a dopiero później zwiększać intensywność.
Jego priorytety to:
- perfekcyjna technika,
- bardzo dobra ekonomia ruchu,
- duża baza tlenowa,
- cierpliwy rozwój przez wiele lat,
- ograniczona liczba bardzo ciężkich treningów.
Często powtarza, że zawodnik z doskonałą techniką przy tym samym poborze tlenu osiąga większą prędkość niż zawodnik gorzej poruszający się na nartach.
Trening juniora według Hudáča
Dla zawodnika w wieku 17–20 lat typowy tydzień w okresie przygotowawczym może obejmować około 12–16 godzin treningu:
* 5–6 treningów wytrzymałościowych w niskiej intensywności (strefa 1),
* 1 trening progowy,
* 1 trening VO₂max (nie w każdym tygodniu),
* 2 treningi siłowe,
* 2–3 jednostki mocno ukierunkowane na technikę.
Proporcje intensywności są zbliżone do:
około 85–90% treningu spokojnego,
8–10% treningu progowego,
2–5% treningu bardzo intensywnego.
Technika jako codzienny element
To jedna z największych różnic względem wielu innych systemów.
Hudáč uważa, że:
- technika powinna być ćwiczona niemal codziennie,
- nawet podczas długich treningów należy wykonywać krótkie zadania techniczne,
- analiza wideo jest ważnym narzędziem,
- ćwiczenia równowagi i koordynacji są równie istotne jak sama wytrzymałość.
Siła
Hudáč nie stawia na kulturystyczny trening siłowy.
Dominują:
- siła funkcjonalna,
- stabilizacja,
- ćwiczenia jednonóż,
- siła odbicia,
- ćwiczenia z wykorzystaniem masy ciała,
- praca z gumami i piłkami lekarskimi.
Maksymalna siła pojawia się dopiero u starszych juniorów i seniorów.
ROCZNY Plan treningowy dla juniora 18-20 lat.
Objętość roczna: około 700 godzin
|
Okres |
Miesiące |
Godziny |
|
Przejściowy |
kwiecień |
30 |
|
Budowa bazy I |
maj–czerwiec |
130 |
|
Budowa bazy II |
lipiec–sierpień |
180 |
|
Przygotowanie specjalne |
wrzesień–październik |
160 |
|
Okres przedstartowy |
listopad |
70 |
|
Sezon startowy |
grudzień–marzec |
130 |
I jeszcze rozpiska treningowa szwajcarskiego systemu ( współautorstwa Ivana Hudaca) w poszczególnych okresach:
Kwiecień – regeneracja
Cel: odpoczynek po sezonie, odbudowa motywacji, usunięcie drobnych przeciążeń.
Typowy tydzień: 5–6 godzin aktywności, rower, pływanie, marsze, gry zespołowe, ćwiczenia mobilności.
Bez ciężkich interwałów.
Maj–czerwiec Najważniejszy okres roku.
Objętość: 14–16 godzin tygodniowo
Przykładowy tydzień:
Poniedziałek: 2 h bieg spokojny, mobilność
Wtorek: siła ogólna, 1,5 h nartorolki klasyk
Środa: 3 h marszobieg w górach
Czwartek: 2 h nartorolki, technika
Piątek: siła funkcjonalna, 1 h trucht
Sobota: 3–4 h długi trening tlenowy
Niedziela: 2 h rower
W tym okresie około 95% pracy wykonywane jest w niskiej intensywności.
Lipiec–sierpień - Największa objętość. 16–20 godzin tygodniowo.
Dochodzi pierwszy trening progowy.
Przykład:
Wtorek: 5 × 8 minut pod górę, tętno około progu mleczanowego
Sobota: 4–5 godzin spokojnego treningu
Niedziela: technika + siła
Obozy wysokogórskie: 2–3 zgrupowania po 10–14 dni.
Wrzesień–październik, najbardziej specyficzny okres. 15–18 godzin tygodniowo.
Pojawiają się: imitacje, długie podbiegi, nartorolki w tempie startowym, pierwsze treningi szybkości.
Typowy tydzień:
2 treningi progowe
1 trening szybkości
2 treningi siłowe
3 treningi techniczne
1 bardzo długi trening
Listopad
Przejście na śnieg.
Objętość: 12–15 godzin tygodniowo.
Dużo pracy nad: techniką, zmianą rytmu, startami kontrolnymi.
Interwały krótsze.
Przykład:
8 × 3 min
10 × 1 min
Sprinty 15 sekund.
Sezon
10–14 godzin tygodniowo.
Między zawodami:
Poniedziałek: regeneracja
Wtorek: interwały
Środa: spokojnie
Czwartek: technika
Piątek: rozruch
Weekend: zawody
Siła według Hudaca
Od maja do sierpnia:
2 razy tygodniowo.
Ćwiczenia: przysiady, wykroki, martwy ciąg, podciąganie, pompki, core ( mięśnie głębokie), ćwiczenia jednonóż, stabilizacja.
Jesienią:
1–2 razy tygodniowo.
Zimą:
1 raz tygodniowo.
Technika
To element obecny przez cały rok.
Każdy tydzień zawiera: ćwiczenia równowagi, bieg bez kijów, jazda na jednej narcie, ćwiczenia rytmu, analizę wideo.
Hudac podkreślał, że technika powinna być doskonalona także podczas spokojnych treningów wytrzymałościowych.
źródło: swiss-ski.com, chatgpt i inne
p.s tyle o systemie szwajcarskim. Jeżeli jesteście ciekawi szczegółów piszcie.


