tatrareh

W poprzednim artykule wspomniane zostały pojęcia mobilności oraz stabilności przedstawione jako obszary wpływające na zaburzenie wzorca ruchowego.

Koncepcji stabilności mięśniowej w literaturze występuje wiele. Najbardziej popularną z nich jest podział pracy mięśniowej wg. Jandy. Jednak na potrzeby bodźcowania funkcjonalnego sportowców pójdziemy krok dalej. Przedstawione definicje są to moje definicje autorskie oparte o teorię przedstawioną przez Graya Cooka, Lee Burtona oraz twórców integracji strukturalnej Kinesis Miofascial Integration – Toma Myersa i Jamesa Earlsa. Przedstawione definicje oraz podejście do tematu mobilności i stabilności na co dzień testowane jest w CMiS Tatrareh z bardzo dobrym skutkiem.

 

Stabilność jest to aktywna kontrola mięśniowa położenia stawu, pozwalająca przenosić siły i momenty sił. Analizując mechanikę ludzkiego ciała pod względem struktury i funkcji można dojść do podziału stabilności na stabilność mechaniczną oraz pneumatyczną. Stabilność mechaniczna to stabilność dwóch segmentów względem siebie zapewniona napięciem bezpośrednich przyczepów mięśniowych do obydwu segmentów. Stabilność pneumatyczna, stabilność dwóch lub więcej segmentów względem siebie zapewniona ciśnieniem w naczyniu zamkniętym utworzonym przez przestrzeń pomiędzy segmentami. Obydwa rodzaje stabilności definiowane są kształtem i funkcją mięśni. W tym artykule, poruszę temat stabilności Kompleksu Biodrowo Miedniczno Piersiowego (KBMP) – potocznie mylnie zwanego „core stability”. Odnosząc się do funkcji struktur mięśniowo-powięziowych zależnej od kształtu, KBMP można podzielić na: mięśnie o kształcie trójkątnym oraz mięśnie o kształcie kwadratowym.

Mięśnie trójkątne pełnią funkcję koordynująca ruch. Przykłady:  mięsień prosty brzucha oraz mięśnie skośne. Są to stabilizatory mechaniczne i uruchamiane są w sytuacjach obciążenia. Ważną informacją dla każdego sportowca jest to, że  hipertonia (wzmożone napięcie) prowadzi do znacznych zaburzeń chodu, postawy statycznej i co najważniejsze w narciarstwie biegowym – znacznego „uwięzienia” oddechu. Dlatego tak popularny „plank” robiony bez odpowiedniego przygotowania stabilności pneumatycznej i struktury jest ćwiczeniem prowadzącym do znacznego regresu. Kolejna część będzie poświęcona właśnie strukturze i tam postaram się podkreślić jak ważne jest zintegrowanie łańcucha biokinematycznego.  Natomiast mięśniami stabilizującymi pneumatycznie są mięśnie kwadratowe, w przypadku KBMP mięsień poprzeczny. Stabilność pneumatyczną można porównać do plastikowej butelki którą to odkręconą można swobodnie odkształcać, zakręconą już nie. W podobny sposób funkcjonuje balon brzuszny, zamknięty przeponami oraz ścianami tworzonymi przez struktury mięśniowo-powięziowe. Mięsień poprzeczny jest starterem każdego ruchu a jego napięcie powinno występować już przy pozycji stojącej. Jego hipertonia prowadzi do ucisku narządów wewnętrznych a pośrednio do zmniejszenia możliwości pracy przepony.

Mobilność, jest to możliwość ruchu w pełnym możliwym zakresie w warunkach prawidłowej stabilności. Różni się więc od zwykłego zakresu ruchu ponieważ często ruch kompensowany jest segmentem wyżej bądź niżej, więc na pozór zawodnik dobrze „rozciągnięty” będzie jedynie kompensował brak ruchomości utratą stabilności w sąsiednim segmencie. Miejsca, gdzie występują w/w kompensacje idealnie pokazuje mapa „Joint by joint approach” stworzona przez Michaela Boylea (ryc.1)

 

ryc 1.

 

Mapa ta, ukazuje gdzie brak ruchu – hipomobilność kompensowana jest brakiem stabilności – hipermobilność. Łyżwiarka figurowa (ryc 2.) pokazuje wzorzec, w którym na pozór wydaje się być bardzo mobilną osobą. Przyglądając się jednak zdjęciu, można zauważyć, że zawodniczka wykonała zbyt mało ruchu w biodrach oraz klatce piersiowej co skompensowała odcinkiem lędźwiowym oraz szyjnym kręgosłupa.

 

 

 

Umiejętność analizy powyższych aspektów stanowi podstawę każdego treningu wyczynowego i amatorskiego.

Studium przypadku

Skoczek narciarski, członek Kadry Narodowej Juniorów. Zawodnik ten wykonywał błędy techniczne w pozycji najazdowej, zaraz po wyjściu z progu oraz w drugiej fazie lotu. Biomechaniczna Ocena Funkcjonalna wskazała na pracę nad mobilnością bioder, stabilnością KBMP a Body Reading na szereg zmian spowodowanych uniesionymi łukami podłużnymi stóp. W pierwszej kolejności praca polegała na rozluźnianiu mięśniowo-powięziowym dla integracji strukturalnej stóp i podudzi. Po pracy manualnej udało się znacznie obniżyć łuki, wydłużyć stopę a co za tym idzie zwiększyć czworobok podparcia zawodnika (ryc. 3)

 

 ryc.2

 

ryc.3

 

W późniejszych etapach zawodnik pracował nad stabilnością pneumatyczną oraz mobilnością bioder. Mimo, że zawodnik bardzo dużo pracował nad stabilnością na co dzień, przed wizytami w CMiS, był jedynie sztywny a jego stabilność „wyłączała się” podczas pracy nad mobilnością.

Po kilku spotkaniach zawodnik całkowicie wyeliminował powyższe błędy techniczne.

 

Jakub Szostak/CMiS Tatrareh

o autorze:

Jakub Szostak (na zdjęciu głównym) - magister fizjoterapii, absolwent Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Student Integracji Strukturalnej Kinesis Miofascial Integration, terapeuta Functional Movement Screening oraz Y-Balance Test. Właściciel Centrum Medycyny i Sportu Tatrareh (facebook.com/tatrareh). Z jego usług korzystali zawodnicy Polskiego Związku Narciarskiego w tym m.in. Justyna Kowalczyk, Sylwia Jaśkowiec, Klemens Murańka, Karolina Rimen-Żerebecka, Sabina Majerczyk, Maryna Gąsienica-Daniel oraz członkowie Reprezentacji Polski w łyżwiarstwie szybkim czy zawodnicy Reprezentacji Polski w lekkiej atletyce i siatkówce. Opiekun kolarskiej drużyny Mat Atom Sobótka. Współpracuje z zespołem medycznym kolarzy CCC Sprandi Polkowice. Poza uczestnictwem w wielu konferencjach oraz szkoleniach laureat międzynarodowej konferencji Juvenes Pro Medicina.